İlk ayakkabı alırken en sık yapılan hatalar nelerdir?

İlk ayakkabı alırken en sık yapılan hata, ayakkabıyı bebek yürümeden almaktır. Onu ölçmeden ya da büyüsün diye büyük almak, arkası açık bir model seçmek ve sonra numaraya hiç bakmamak izler. Bunların hepsi kolay düzelir. Aşağıda her hatayı, nedenini ve doğrusunu kısaca anlattık.

İlk ayakkabı alırken yapılan hatalar: zaman

1. Ayakkabıyı bebek yürümeden almak

Pek çok aile ilk çifti bebek tutunarak ilk adımları atarken alır, oysa sağlık kurumları beklemeyi öneriyor. İngiltere’de bir sağlık kurumuna göre çocuk desteksiz yürüyene kadar ayakkabı gerekmez. İrlanda sağlık kurumuna göre ise çocuk 4–6 hafta yürüdükten sonra ayakkabı giymeye hazırdır.

Erken alınan ayakkabıda bir sorun daha var: Bebek yürüyene kadar küçülmüş olabilir. Doğrusu: Bebek kendi başına yürüyünce ayağını ölçün ve ayakkabıyı o zaman alın.

Ölçü ve numarayla ilgili hatalar

2. Ölçmeden, yaşa göre almak

“Bir yaşındaki bebek şu numarayı giyer” diye almak kolaydır ama sık yanıltır. Aynı yaştaki iki bebeğin ayağı farklı boyda olabilir. ABD’de 107 çocuğu izleyen bir çalışmada erkeklerin ayağı kızlara göre ortalama bir numara uzun ve bir numara genişti.

Doğrusu: Ayağı ayaktayken ölçün, iki ayağa da bakın ve büyük olanı esas alın. İngiltere ve İrlanda’da sağlık kurumları, mümkünse ayağı eğitimli bir ayakkabı uzmanına ölçtürün diyor.

3. Büyüsün diye büyük almak

Bebeğin ayağı hızlı büyüdüğü için bu hata çok yaygındır. Ama büyük bir çiftte ayak öne kayar ve topuk kalkar. Japonya’da yürüyen 13 küçük çocuğa bakan bir çalışmada, her iki çocuktan birinin ayakkabısı ayağına uymuyordu. Yazarlar başka işlerden şunu da aktarıyor: Çok büyük ayakkabı yürümeyi daha yorucu yapabilir.

Doğrusu: Parmak ucunda yaklaşık 1 cm boşluk bırakın. İrlanda sağlık kurumu ve İngiltere’de bir sağlık kurumu bu ölçüyü öneriyor.

4. Ölçüyü bir kez alıp unutmak

İlk çift alındıktan sonra numara kolayca unutulur. Oysa bu yaşta ayak çok hızlı uzar. 107 çocuğu izleyen o çalışmada, 15 aydan küçük bebeklerin ayağı 2 aydan kısa sürede yarım numara büyüdü. İngiltere’de bir sağlık kurumuna göre ilk dört yılda ayak, yılda ortalama iki numara kadar büyür.

Doğrusu: Amerikan çocuk doktorları birliği bu yaşta ayakkabıya ayda bir bakın diyor. Ölçüyü tarihiyle birlikte not edin.

Ayakkabı seçerken yapılan hatalar

5. Arkası açık ya da bağsız model seçmek

Bağsız ayakkabı tombul bir ayağa kolay girer, bu yüzden cazip gelir. Ama ayağı tutmaz. İrlanda’da ve İskoçya’da birer sağlık kurumu, böyle bir ayakkabıda çocuğun, onu ayağında tutmak için parmağını kastığını söylüyor. İskoçya’daki kuruma göre bu, deride, tırnakta ve eklemlerde ağrılı sorunlar yapabilir.

Doğrusu: Topuğu saran, bağcıklı, tokalı ya da cırtlı bir model seçin. İngiltere’de bir sağlık kurumu, bu bağlantılar topuğu yerinde tutar ve ayağın öne kaymasını önler diyor.

6. Yalnızca görünüşe bakmak

Parlak, sert, küçük topuklu ya da sivri burunlu ilk ayakkabılar fotoğrafta güzel durur, ama yeni yürüyen bir ayağa uymayabilir. İskoçya’daki sağlık kurumu, sivri burun parmakları sıkar, yuvarlak ya da kare burun daha iyidir diyor. Çocuk ayakkabısı üzerine bir derleme de 1,5–3 yaş için, topuk varsa en çok 3–5 mm olsun ve ayakkabı parmak bölgesinde esnek olsun diyor.

Amerikan çocuk sağlığı sitesi KidsHealth de hafif ve esnek, kaymayan tabanlı ayakkabı öneriyor.

Doğrusu: Önce burnun genişliğine, hafifliğe ve esnekliğe bakın, sonra rengine ve süsüne.

7. “Açılır, alışır” diye vuran bir çiftte ısrar etmek

“Sert ayakkabı zamanla yumuşar” diye düşünmek yaygındır. Aynı kurum ise ayakkabı ilk günden rahat olsun, “açılsın” diye beklemeyin diyor. Bebek ağrıyı söyleyemez; ayakkabıyı çekip çıkarmaya uğraşır ya da giymek istemez.

Doğrusu: İlk denemede ayakta iz bırakan ya da bebeği huysuz yapan çifti değiştirin.

Denerken ve aldıktan sonra yapılan hatalar

8. Denemeden, yürütmeden almak

Mağazada giydirip “oldu” demek kolaydır, ama ayakkabının asıl sınavı yürürken olur. İrlanda sağlık kurumu, seçim yaparken çocuğun ayağına yürürken dikkatle bakın diyor. NCT’ye göre de topuk kaymamalı ve parmakların oynayacak yeri olmalı.

Doğrusu: Bebeği birkaç adım yürütün. Topuk kalkıyor mu, ayak içeride kayıyor mu, bakın.

9. Dar çorap ve tulumu gözden kaçırmak

İyi bir ayakkabı alıp altına dar çorap giydirmek sık görülen bir hatadır. İngiltere’de iki ayrı sağlık kurumu, dar tulum, çorap ve patik parmakları sıkmasın diyor. Biri, tulumun ayak kısmının yeterince uzun olmasını da hatırlatıyor.

Doğrusu: Yeni çifti bebeğin onunla giyeceği çorapla deneyin. Tulumun ayak kısmı küçüldüyse ayakkabıdan önce onu değiştirin.

10. Ayakkabıyı evde de hep giydirmek

Yeni ayakkabı alınınca bebek onu evde de giyer. İngiltere’de bir sağlık kurumu ve NCT ise ayakkabı başta yalnızca dışarıda giyilsin diyor. Amerikan çocuk doktorları birliğine göre de ayakkabı, çocuk dışarıda yürümeye başlayınca korunmak için gerekir.

Doğrusu: Evde güvenli bir zeminde bebeği yalın ayak ya da KidsHealth’in de önerdiği gibi kaymaz tabanlı çorapla bırakın. Ayakkabıyı yalnızca dışarı çıkarken giydirin.

Uzun süre uymayan ayakkabı neden önemli?

İskoçya’daki sağlık kurumu, şöyle yazıyor: Uymayan ayakkabı uzun süre giyilirse kemiklerin şekli bozulabilir. Aynı kuruma göre tırnakta ve deride ağrılı sorunlar da çıkabilir. Avustralya’da bir eyaletin sağlık sitesi de dar ayakkabı yürümeyi bozabilir diyor. Amerikan çocuk doktorları birliği ise dar ayakkabı giymektense hiç giymemenin daha iyi olduğunu belirtiyor.

Bebek topallıyor, bir bacağını kayırıyor ya da yürürken ağrısı var gibi görünüyorsa önce ayakkabıyı çıkarın. Bu durum ayakkabısız da sürerse çocuk doktorunuza danışın.

Hataların kısa özeti

Mağazaya gitmeden önce bu tabloya bir kez bakmanız yeter:

Hata	Kısa düzeltme
Yürümeden ayakkabı almak	Bebek kendi başına yürüyünce alın
Yaşa göre numara seçmek	Ayağı ayakta ölçün
Büyüsün diye büyük almak	Parmak ucunda yaklaşık 1 cm bırakın
Ölçüyü unutmak	Ayda bir boşluğa bakın
Arkası açık, bağsız model	Topuğu saran, bağlantılı model seçin
Yalnızca görünüşe bakmak	Önce geniş burun, hafiflik ve esneklik
“Açılır” diye beklemek	İlk günden rahat olanı alın
Yürütmeden almak	Birkaç adım yürütüp topuğa bakın
Dar çorap ve tulum	Giyeceği çorapla deneyin
Evde de hep giydirmek	Yalnızca dışarıda giydirin