İlk adım ayakkabısı kaç numara büyük alınmalı?

İlk adım ayakkabısı kaç numara büyük alınır sorusunun kısa cevabı: Numaraya değil, parmak ucundaki boşluğa bakın. İrlanda ve İngiltere’de sağlık kurumları, en uzun parmak ile ayakkabının ucu arasında yaklaşık 1 cm boşluk öneriyor. Bu, Avrupa sisteminde kabaca bir buçuk numara eder; daha fazlası, yeni yürüyen bir bebek için fazla büyüktür.

İlk adım ayakkabısı kaç numara büyük alınır?

Çocukta “bir numara büyük al” denir, çünkü elinizde eski bir numara vardır. İlk ayakkabıda ise yoktur. Bu yüzden işe numarayla değil, ölçüyle başlayın.

Önce bebeğin ayağını ayaktayken ölçün. Sonra bu sayıya yaklaşık 1 cm ekleyin. Çıkan sayı, ayakkabının iç uzunluğu olmalıdır. Örneğin ayağı 12,5 cm olan bir bebek için iç uzunluğu yaklaşık 13,5 cm olan bir ayakkabı arayın.

Avusturya’da yapılan bir araştırmaya göre Avrupa sisteminde iki numara arası yaklaşık 6,7 mm. Bizim hesabımıza göre 1 cm boşluk, ayağın tam ölçüsüne göre kabaca bir buçuk numara büyük demektir. Ama her üreticinin numarası aynı iç boya denk gelmez. Bu yüzden ürün sayfasında iç uzunluk yazıyorsa ona bakın, yazmıyorsa satıcıya sorun.

Kaynaklar neden farklı sayılar veriyor?

İnternette yarım santimden bir buçuk santime kadar farklı öneriler görürsünüz. Baktığımız kaynakların bebek ve küçük çocuk için verdiği sayılar şöyle:

• İrlanda sağlık kurumu ve İngiltere’de bir sağlık kurumu: yaklaşık 1 cm.
• Çocuk ayakkabısı üzerine bir derleme, 1,5–3 yaş için: yaklaşık 10 mm.
• Amerikan çocuk doktorları birliği: yaklaşık bir parmak genişliği.
• Japonya’da küçük çocuklarla yapılan bir çalışmanın aktardığı öneri: 5–6 mm.

Yeni bir derlemeye göre bu sayıların çoğu uzman görüşüdür ve bir deneyle sınanmadı. Yani tek bir doğru sayı yok. Ama sağlık kurumlarının çoğu 1 cm çevresinde buluşuyor ve ilk ayakkabı için bu iyi bir başlangıçtır.

Bebeğin hızlı büyümesi bu kararı nasıl etkiler?

Bebeğin ayağı çok hızlı büyür ve bu yüzden “biraz büyük alayım” demek kolaydır. ABD’de 1 yaşından itibaren 107 çocuğu izleyen bir araştırmada, 15 aydan küçük bebeklerin ayağı 2 aydan kısa sürede yarım numara büyüdü. Amerikan çocuk doktorları birliğine göre de ilk ayakkabı 2–3 aydan fazla gitmez.

Bunun anlamı şu: 1 cm boşluk, ilk ayakkabıda kabaca 2–3 ayda kapanır. Daha büyük almak bu süreyi biraz uzatır, ama ilk haftalarda ayakkabı ayağa bol gelir. Bebek de tam bu haftalarda yürümeyi öğrenir.

Çözüm, büyük almak değil, sık bakmaktır. Amerikan çocuk doktorları birliği bu yaşta ayakkabıya ayda bir bakmanızı öneriyor.

Büyüsün diye büyük almak ilk adımda neden sorun olur?

Yeni yürüyen bir bebek dengesini her adımda yeniden bulur. Ayağı ayakkabının içinde oynarsa bu iş zorlaşır.

Japonya’da yürüyen 13 küçük çocukla yapılan bir çalışmada, ayakkabı ile ayak uyumuna bakıldı. Yazarlara göre çocukların yaklaşık yarısı uygun olmayan numara giyiyordu. Ayakkabısı ayağına uygun olan çocukların yürüme gelişimi daha iyiydi. Yazarlar başka çalışmalardan şunu da aktarıyor: Çok büyük ayakkabı yürümeyi daha yorucu yapabilir. Bu çalışma çok küçük ve bir ilişki gösteriyor, neden-sonuç değil; yine de yön olarak sağlık kurumlarının önerisiyle uyumlu.

Büyük ayakkabının bir sorunu daha var: Topuk kalkar ve ayak öne kayar. İngiltere’de bir sağlık kurumu, topuğu yerinde tutan ve ayağın öne kaymasını önleyen bağcık, toka ya da cırt öneriyor. İrlanda’da ve İskoçya’da birer sağlık kurumu ise arkası açık ya da bağsız ayakkabıya dikkat çekiyor. Böyle bir ayakkabı ayağı tutmaz ve çocuk onu ayağında tutmak için parmağını kasar.

Bebek bir şey demezken boşluğu nasıl kontrol edersiniz?

Büyük çocuk “burası sıkıyor” der, bebek demez. Bu yüzden kontrolü siz yaparsınız. Mağazada ya da evde şu kontrolleri birlikte yapın:

Kontrol	Nasıl yapılır?	Dikkat
Parmakla bastırma	Bebek ayaktayken ayakkabının ucuna bastırın	Bebek parmağını kıvırırsa boşluk olduğundan fazla görünür
İç tabanı çıkarma	Taban çıkıyorsa bebeği üstüne bastırın	En net sonucu verir
Kâğıt kalıp	Ayak ölçüsünü kâğıda çizip kesin, ayakkabıya koyun	Ucunda yaklaşık 1 cm kalmalı
Parmak ucunda yükselme	Oyuncağı biraz yukarıda tutun, bebek uzansın	Topuk ayakkabıdan çıkıyorsa ayakkabı büyük
Yürüyüşe bakma	Bebeği birkaç adım yürütün	Topuk kalkmamalı, ayak içeride kaymamalı

Parmak ucunda yükselme kontrolü İngiltere’de doğum ve ebeveyn kuruluşu NCT’den geliyor: Çocuk parmak ucunda yükselince topuk çıkıyorsa ayakkabı büyüktür. Yürürken topuğun kalkmaması ise İngiltere’de bir sağlık kurumunun ölçütü. İrlanda sağlık kurumu da ayakkabıyı seçerken çocuğun ayağına, yürürken dikkatle bakmanızı öneriyor.

İngiltere’de bir sağlık kurumu ayrıca ayakkabının, bütün parmaklar düz duracak kadar geniş olsun diyor. Tombul ayaklı bebeklerde boy uyduğu hâlde ön taraf dar gelebilir, buna da bakın.

Boşluk az mı, fazla mı?

Ayakkabıyı aldıktan sonra da gözünüz üstünde olsun. Bebek bir şey demez, ipucunu ayakkabı ve yürüyüş verir:

Ne görürsünüz?	Ne anlama gelebilir?	Ne yapın?
Parmak izi tabanın en ucunda	Boşluk kapanmış	Ayağı yeniden ölçün
Bebek topallıyor ya da bir bacağını kayırıyor	Ayakkabı sıkıyor olabilir, başka bir neden de olabilir	Ayakkabıyı çıkarın, sürerse doktora danışın
Topuk yürürken kalkıyor	Ayakkabı büyük	Bir küçüğüne bakın
Ayakkabı sık sık ayaktan çıkıyor	Ayakkabı büyük ya da bağlantı gevşek	Bağlantıyı sıkın, olmuyorsa değiştirin

İlk satırdaki kontrolü NCT öneriyor: 6–8 haftada bir elinizi ayakkabının içine sokun ve parmakların tabanda bıraktığı iz, uca çok yakın mı, bakın. Avustralya’da bir eyaletin sağlık sitesine göre dar ayakkabı çocuğun yürüyüşünü bozabilir. Aynı site topallamayı ve bir bacağı kayırmayı doktora gösterilecek işaretler arasında sayıyor. Bu belirtiler ayakkabıyı çıkardıktan sonra da sürerse çocuk doktorunuza danışın.

Dar ayakkabının zararı, biraz büyük ayakkabıdan fazladır. Amerikan çocuk doktorları birliğine göre çok dar ayakkabı giymektense hiç giymemek daha iyidir. İskoçya’da bir sağlık kurumu da ayakkabı ilk günden rahat olsun, “açılsın” diye beklemeyin diyor.

Karar vermeden önce kısa liste

• Ayağı ayakta ve iki tarafı da ölçün, büyük olanı esas alın.
• Ölçüye yaklaşık 1 cm ekleyin; bu sayı aradığınız iç boydur.
• Numaraya değil, iç uzunluğa bakın.
• Parmaklar düz durmalı, topuk kalkmamalı.
• Bebeği parmak ucunda yükseltin; topuk çıkıyorsa ayakkabı büyük.
• Ayda bir boşluğa yeniden bakın.