Tombul ve geniş ayaklı bebeğe ilk ayakkabı nasıl seçilir?

Tombul ayaklı bebek ayakkabısı alırken yalnızca numaraya değil, ayağın enine ve üst yüksekliğine de bakın. Ağzı sonuna kadar açılmalı, cırtı ya da bağcığı ayağa göre ayarlanmalı, burnu da geniş ve derin olmalı. Ayakkabıyı giydirdikten sonra parmaklar düz durmalı, cırt da zorlanmadan kapanmalı.

Bebeğin ayağı neden tombul ve geniş görünür?

Çoğu bebeğin ayağı tombuldur ve bu genelde bir sorun değildir, çünkü bu yaşta ayak öyledir. ABD’deki çocuk doktorları birliğine göre küçük bebeklerin ayak tabanının iç kenarında bir yağ yastığı vardır. Bu yastık, ayağın altındaki kemeri örter ve ayağı dolgun gösterir.

Bebeğin ayağı boyuna göre de geniştir ve bunu Çin’de 3 yaşından küçük yaklaşık 5.900 çocuğun ayağına bakan bir araştırma ölçtü. Ayak yaşla birlikte hem uzadı hem genişledi, ama enin boya oranı azaldı. Yani en küçük yaşlarda ayak daha “kısa ve geniş” görünür, büyüdükçe incelir.

Aynı numarada iki bebeğin ayağı da farklı olabilir. Almanya’da 2.867 çocuğun ayağını üç boyutlu tarayan bir araştırma, ayakların hacmine ve ön kısmının biçimine göre farklı gruplara ayrıldığını gösterdi. Bu çalışmayı yapanlara göre ayakkabılar bu farkı çoğu zaman hesaba katmıyor. Bu yüzden tombul bir ayakta numara uysa bile ayakkabı dar ya da alçak gelebilir.

Tombul ayaklı bebek ayakkabısında hangi ölçüler önemli?

İngiltere’de ayak sağlığı uzmanları birliği olan Podiyatri Koleji, ayakkabının hem uzun hem geniş olmasını istiyor. Kurum, enin boy kadar önemli olduğunu söylüyor ve uyuma parmaklarda, ayak sırtında, bilekte ve topukta bakılmasını istiyor.

Tombul bir ayakta dört ölçüye bakın:

Ölçü	Ne demek?	Tombul ayakta ne olur?
Boy	Topuktan en uzun parmağa	Genelde uyar, ama tek başına yetmez
En	Parmakların başladığı yerde ayağın genişliği	Ayakkabının kenarları ayağı sıkar
Üst yükseklik	Ayak sırtının, yani üstünün yüksekliği	Cırt kapanmaz ya da ayağın üstüne bastırır
Ağız açıklığı	Ayakkabının ayağın girdiği kısmı	Ayak içeri zor girer, parmaklar kıvrılır

Boyu ölçmeyi bebek ayak ölçüsü nasıl alınır yazımızda anlattık, burada ise en ve üst yüksekliğe bakıyoruz.

Ayağın enini ve üst yüksekliğini evde nasıl ölçersiniz?

Avustralya’da bir eyaletin sağlık sitesi, her ayağın hem boyuna hem enine bakılsın diyor. Mağazada ölçen biri yoksa evde kıyas için yeterli bir sayı bulursunuz.

En için:

1. Bebeği bir kâğıdın üstünde ayakta tutun ya da kucağınızda ayağını yere bastırın, çünkü ayak yük binince biraz yayılır.
2. Ayağın iki yanına, parmak köklerinin hizasına birer kitap dayayın. Kitaplar ayağa değsin ama onu sıkmasın.
3. Ayağı çekin ve iki kitabın arasını cetvelle ölçün.
4. Aynı işi öbür ayakta da yapın ve büyük olan sayıyı yazın.

Üst yükseklik için:

1. Yumuşak bir terzi mezurası alın.
2. Mezurayı ayak sırtının en yüksek yerinden, yani bileğin hemen önünden, tabanın altına dolayın.
3. Mezurayı sıkmadan okuyun ve sayıyı bir kenara not edin.

Bu sayıların bir “doğru” değeri yok, çünkü okuduğumuz kaynaklarda bebek için kaç santim olacağını bulamadık. Ama iki ayakkabıyı kıyaslarken ya da internetten alırken satıcıya iç ölçüleri sorarken işinize yarar.

Ayakkabıyla kıyas: İç tabanı çıkıyorsa onu çıkarın ve bebeğin ayağını üstüne koyun. Ayak, iç tabanın kenarından taşıyorsa ayakkabı o ayak için dardır.

Hangi ayakkabı tombul ayağa daha kolay uyar?

İskoçya’da bir devlet hastanesi, ayak sağlığı broşüründe ayakkabı burnunun bütün parmakları ezmeden alacak kadar geniş ve derin olmasını istiyor. Aynı broşüre göre sivri ya da daralan bir burun parmakları sıkıştırır, bu yüzden yuvarlak ya da kare bir burun daha iyidir.

Tombul ayakta şu özelliklere bakın:

Özellik	Neden işe yarar?	Mağazada nasıl bakarsınız?
Açılır ağız	Ayak içeri zorlanmadan girer	Cırtı açın, dil öne kadar yatıyor mu?
Ayarlı cırt	Ayak sırtı yüksekse bile ayağa oturur	Cırt uzun mu, ucunda sıkma payı kalıyor mu?
Geniş ve derin burun	Parmaklar düz ve rahat kalır	Burun yuvarlak mı, üstü basık mı?
Yumuşak üst	Ayak sırtına bastırmaz	Üst kısmı parmakla bastırınca esniyor mu?
İçte sert dikiş yok	Dolgun ayakta sürtünme olmaz	Elinizi içine sokup yoklayın

İlk adım ayakkabısında aranacak genel özellikleri ayrı bir yazıda anlattık, bu tablo ise yalnızca tombul ayakta öne çıkanları gösteriyor.

Ayakkabının ağzı neden bu kadar önemli?

Tombul bir ayağı dar bir ağızdan sokmaya çalışınca parmaklar kıvrılır ve öyle kalabilir, ama bebek bunu size söyleyemez.

Giydirirken şu sırayı deneyin:

1. Cırtı ya da bağcığı sonuna kadar açın ve dili öne yatırın.
2. Ayağı yukarıdan, önce parmaklar düz kalacak biçimde içeri koyun.
3. Topuğu ayakkabının arkasına oturtun.
4. Cırtı ayağa oturacak ama onu sıkmayacak kadar kapatın.
5. Burnun üstünden hafifçe bastırıp parmakların düz durduğunu hissedin.

Ağzı küçük ve bağı olmayan bir model tombul ayağa kolay giriyor gibi görünür. Ama İrlanda’nın devlet sağlık kurumu, topuğu yerinde tutan bağcık, toka ya da başka bir bağlama öneriyor. Bağsız ayakkabının neden sorun olduğunu ilk ayakkabı alırken yapılan hatalar yazımızda anlattık.

Tombul ayakta cırt mı, bağcık mı?

Tombul ayakta ikisi de işe yarar, ama farklı yönleri var:

	Cırt	Bağcık
Giydirme hızı	Hızlı	Yavaş
Ayak sırtına göre ayar	İyi, ama tek noktadan	En ince ayar
Ağzın açılması	Genelde geniş	Bağcık en alttan gevşetilirse geniş
Bebek kendi açar mı?	Açabilir	Zor açar

İskoçya’daki hastanenin broşürüne göre bağcık, toka ve cırt, ayağın ayakkabının içinde sabit kalmasına yardım eder. Hangisini seçerseniz seçin, ayakkabıyı ayağa göre sıkıp açabilmek önemli.

Bir numara büyük almak çözüm mü?

Ayakkabı dar gelince akla ilk gelen bir numara büyüğü almaktır. Ama büyük numara genelde enden çok boyu artırır, bu yüzden ayak öne kayar ve topuk ayakkabıdan kalkar.

İrlanda sağlık kurumu, parmak ucunda yaklaşık 1 cm boşluk kalsın ve topuk inip kalkmasın diyor. Yani tombul ayakta doğru çözüm, doğru numarada ama daha geniş, ağzı açılan ve ayarlı bir modeldir.

ABD’deki çocuk doktorları birliği de şunu hatırlatıyor: Dar ayakkabı giymektense hiç giymemek daha iyidir.

Mağazada ve evde son kontrol

Ayakkabıyı bebeğe giydirdikten sonra şu listeye bakın:

• Cırt zorlanmadan kapanıyor mu, ucunda biraz daha sıkma payı kalıyor mu?
• Burnun üstüne bastırınca parmakların düz durduğunu hissediyor musunuz?
• Ayak, ayakkabının yanlarından dışarı doğru taşıyor mu?
• Ayakkabının üstü ayak sırtında gergin mi duruyor?
• Bebek birkaç dakika yürüdükten sonra çıkarınca ayakta iz ya da kızarıklık var mı?

İskoçya’daki hastanenin broşürü bir şeyi daha söylüyor: Ayakkabı ilk günden rahat olmalı ve “zamanla açılır” diye alınmaz. Tombul ayakta sıkan ayakkabının zamanla genişlemesini beklemeyin.

Ne zaman çocuk doktoruna danışmalı?

Tombul ve geniş ayak çoğu zaman bebekliğin olağan bir hâlidir. Ama şu durumlarda çocuk doktorunuza danışın:

• Bir ayak öbüründen belirgin biçimde daha şiş ya da farklı görünüyorsa
• Ayağın rengi değiştiyse ya da ayak sıcak ve şişse
• Bebek yürürken topallıyor ya da canı yanıyor gibi görünüyorsa
• Yürüyüşü birden değiştiyse

Son iki madde, Avustralya’daki o sağlık sitesinin doktora gitmeyi önerdiği durumlar arasında. Bu liste bir teşhis listesi değil, ama böyle bir durumda bir uzmanın bakması içinizi rahatlatır.