Bebek ayakkabı giymek istemiyorsa ne yapılabilir?

Bebek ayakkabı giymek istemiyorsa önce ayakkabıya bakın: dar, sert, ağır olabilir ya da içinde onu rahatsız eden bir şey olabilir. Ayakkabı uygunsa, bebeğin alışması zaman alır. Onu kısa sürelerle, oyunla ve küçük seçimler sunarak alıştırın, ama evde ayakkabı şart değil.

Bebek neden ayakkabı giymek istemez?

Bebek derdini sözle anlatamaz, ama ayakkabıyı çıkarır, ağlar ya da ayağını kaçırır. Bunun arkasında genelde şu nedenlerden biri vardır:

Olası neden	Nasıl anlarsınız?	Ne yapın?
Ayakkabı dar ya da küçük	Çıkarınca ayakta kızarıklık ya da iz var	Boyunu kontrol edin, gerekirse yenisini alın
Ayakkabı sert ya da ağır	Yürürken zorlanıyor, ayağını sürüyor	Daha hafif ve kolay bükülen bir model deneyin
Çorap ya da dikiş batıyor	Çorap kırışık, içeride sert bir dikiş var	Çorabı düzeltin, içini elinizle yoklayın
Ayakkabı ona yeni bir his	Hep çıplak ayakla yürüdü	Kısa sürelerle alıştırın
“Kendim yapacağım” dönemi	Her giyinmede “hayır” diyor	Küçük seçimler sunun, kendisi denesin
Yorgun ya da aç	Başka işlerde de huysuz	Sakin bir zamanı bekleyin

Önce ayakkabıyı kontrol edin

Bebeği alıştırmaya çalışmadan önce ayakkabının ona uyduğundan emin olun. Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) şöyle diyor: Dar ayakkabı giymektense hiç giymemek daha iyidir. İrlanda’nın devlet sağlık kurumuna göre de dar ayakkabı, ayağın doğru büyümesine engel olabilir.

Şu sırayla bakın:

1. Ayağına bakın. Ayakkabıyı çıkarınca kızarıklık, iz ya da su toplaması var mı?
2. Boyunu kontrol edin. Bebek ayaktayken en uzun parmağın önünde yaklaşık 1 cm boşluk kalmalı. İrlanda sağlık kurumu ve Avustralya Podiyatri Derneği bu payı öneriyor.
3. İçini yoklayın. Elinizi ayakkabının içine sokun: sert bir dikiş, katlanmış bir iç taban ya da küçük bir taş var mı?
4. Çorabına bakın. İrlanda sağlık kurumu, çorabın da doğru boyda olmasını istiyor. Büyük çorap kırışır, küçük çorap parmakları sıkar.
5. Bükün ve tartın. Ayakkabı önden kolayca bükülüyor mu, elinizde hafif mi?

Bebeğin ayağı çok hızlı büyür ve Avustralya Podiyatri Derneği, 3 yaşına kadar numarayı 1 ile 3 ayda bir kontrol etmeyi öneriyor. Birkaç hafta önce sorunsuz giydiği ayakkabıyı birden istemiyorsa, ayağı büyümüş olabilir.

Acıbadem’de çalışan bir spor podiatri uzmanı da bebek seçtiğiniz ayakkabıda mutsuz ve rahatsızsa başka bir modele geçmeyi öneriyor.

Bebek ayakkabıya nasıl alıştırılır?

Ayakkabı uyuyorsa, sorun büyük ihtimalle alışkanlık ya da bebeğin “ben yaparım” dönemidir. Aşağıdaki adımlar bir kural değil, denemeniz için küçük yollar.

1. Ayakkabıyı dışarı çıkmanın işareti yapın. Avustralya’dan iki kaynak, yürümeyi öğrenen bebeğin evde çıplak ayak kalmasını öneriyor. Ayakkabıyı kapıda giydirin, eve girince çıkarın. Böylece ayakkabı “parka gidiyoruz” demek olur.
2. Önce tanışsın. Ayakkabıyı bebeğin önüne koyun, eline alsın, cırtıyla oynasın. Giydirmeden önce ona yabancı gelmesin.
3. Küçük bir seçim sunun. Çocuk sağlığı sitesi KidsHealth, küçük şeylerde kontrolü çocuğa vermeyi öneriyor. Bu, onun “kendim yaparım” isteğini karşılar ve ağlama krizlerinin önüne geçebilir. “Önce bu ayak mı, şu ayak mı?” ya da “Mavi çorap mı, beyaz mı?” diye sorun. Ayakkabı giyilecek mi sorusunu ise seçenek olarak sunmayın.
4. Kendisi denesin. Cırtı kendisi kapatsın, ayakkabıyı ayağına kendisi götürsün. Bu, giyinmeyi biraz uzatır ama bebek işin içinde olur.
5. Dikkatini başka yere çekin. İngiltere’nin devlet sağlık hizmeti NHS ve KidsHealth, huysuzlanan çocuğun ilgisini başka bir şeye çekmeyi öneriyor. Bir şarkı, kapının dışındaki kedi ya da elindeki oyuncak işe yarar.
6. Sakin bir anı seçin. NHS’e göre çocuk yorgun, aç ya da hayal kırıklığına uğramış olabilir. Ayakkabıyı acele ettiğiniz bir anda değil, vaktiniz varken deneyin.
7. Giyince övün. KidsHealth, çocuğun iyi davranışını fark edip ona ilgi ve övgüyle karşılık vermeyi öneriyor. “Ayakkabını giydin, hadi parka!” demek yeter.

Ağlamaya başlarsa sesinizi yükseltmeyin. NHS’e göre bağırmak krizi bitirmez. Aynı kaynak, yalnızca ağlamayı durdurmak için kararınızdan dönmemeyi de öneriyor. Dışarı çıkılacaksa ayakkabı giyilir, ama bunu sakin ve kısa bir cümleyle söyleyin.

Ayakkabıyı çıkarıp atıyorsa ne yapmalı?

Bebek ayakkabıyı her fırsatta çıkarıyorsa iki şeye bakın. Ayakkabı büyükse ayağından kolayca kayar, bağlama gevşekse de topuk yerinde durmaz.

İrlanda sağlık kurumu, topuğu yerinde tutan bağcık, toka ya da cırt öneriyor. Cırtı ayağa oturacak kadar sıkın, ama ayakkabının üstünde iz bırakacak kadar değil. Ayakkabı uyuyor ve bağlı olduğu hâlde bebek çıkarıyorsa, bunu çoğu zaman bir oyun gibi yapar. Bu durumda cırtı biraz daha sıkı kapatın ve dikkatini başka yere çekin.

Giyince ağlıyor ya da yürümüyorsa ne demek?

Bazı bebekler ayakkabıyı giyince olduğu yerde kalır ya da birkaç adımda düşer. Çoğu zaman bu yeni his ya da ağır, sert bir ayakkabı yüzündendir.

Ama bebek ayakkabıyla ağlıyor ve ayakkabıyı çıkarınca da yürürken zorlanıyorsa, sorun ayakkabıda olmayabilir. Avustralya’nın Victoria eyaletinin sağlık sitesi, çocuk yürürken ağrıdan yakınıyorsa ya da bir bacağını kayırıyorsa yardım almayı öneriyor.

Her dokunuşa mı itiraz ediyor?

Bazı çocuklar yalnızca ayakkabıya değil, belli kumaşlara, çoraplara ya da etiketlere de çok güçlü tepki verir. ABD’deki Cleveland Clinic hastanesi bunu “duyusal işleme sorunu” diye anlatıyor. Bu, beynin dokunma gibi duyulara farklı tepki vermesi demek. Belli giysi ve kumaşlardan rahatsız olmak da bunun bir işareti.

Bu, resmî bir teşhis değil ve tek başına ayakkabıyı istememek bu anlama gelmez. Ama çocuğunuz giyinmenin her adımında çok zorlanıyorsa çocuk doktorunuzla konuşun. Cleveland Clinic’e göre doktor gerekirse sizi günlük işlerde çocuğa destek olan bir terapiste gönderir.

Ne zaman çocuk doktoruna danışmalı?

Şu durumlarda çocuk doktorunuza danışın:

• Ayakkabıyı çıkarınca ayağında geçmeyen kızarıklık, su toplaması ya da yara varsa
• Ayakkabısız da yürürken ağrı belirtisi gösteriyorsa ya da topallıyorsa
• Bir bacağını kayırıyorsa ya da sürekli parmak ucunda yürüyorsa
• Ayakkabı, çorap ve giysilere karşı tepkisi günlük hayatınızı çok zora sokuyorsa
• İçinizde bir kaygı varsa

Bu liste bir teşhis listesi değil ve bu işaretler her zaman bir sorun olduğunu göstermez, ama bir uzmanın bakması içinizi rahatlatır.